زمان مطالعه: < 1 دقیقه

بینش‌هایی برای تصمیم‌گیری بهتر​

insight CAT FA

گزارش صنعت پتروشیمی ایران ۱۴۰۳

آمارها، روندهای کلی صنعت، صادرات و بازیگران برتر

در میان بخش‌های اصلی تولیدناخالص‌داخلی، بین سال‌های ۱۳۹۰-۱۴۰۱، بیشترین نرخ رشد مرکب سالانه به ترتیب مربوط به خدمات (۴٪)، کشاورزی (۲٪)، صنعت و معدن (۱٪) بوده و نفت‌وگاز با نرخ ۴٪- افت داشته است. برای تدوین بخش اول این گزارش عمدتا از دو منبع استفاده کرده‌ایم: (۱) گزارش سالانه‌ی صنعت پتروشیمی ایران که از سوی شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران منتشر می‌شود و در زمان تهیه این گزارش آخرین نسخه در دسترس برای سال 1400 بود. (۲) گزارش سال ۲۰۲۱ IHS – کتاب راهنمای صنعت شیمیایی (CEH): از این گزارش برای مقایسه‌ی ظرفیت تولید فرآورده‌‌های گوناگون پتروشیمی یاری گرفته شده که با توجه به ارزیابی‌های ما ارقام آن در سال‌های اخیر دستخوش تغییرات شایان‌توجهی نشده است. ظرفیت تولید متانول ایران در سال 1400 معادل ۱۰.۵٪ ظرفیت تولید جهانی بوده و پس از آن به ترتیب اتیلن (٪4) و آمونیاک (۳.۵٪) قرار دارند. تولید مواد پتروشیمی با نرخ رشد مرکب سالانه ٪4 در سال‌های 1390 تا 1400 رشد کرده‌اند که در میان آن‌ها محصولات شیمیایی آلی بیشترین رشد تولید را در میان محصولات پتروشیمی تجربه کرده‌اند. در سال ۱۴۰۰ صنعت پتروشیمی ایران از ۲۶٪ ظرفیت تولید خود استفاده نکرده است، سهمی معادل با تولید ۲۳٫۵میلیون تن فرآورده‌ی پتروشیمی. در بخش پایانی این گزارش، هشت فرآورده‌ی پتروشیمی دربرگیرنده‌ی اتیلن، پروپیلن، متانول، بوتادین، بنزن، تولوئن، زایلن‌ها و آمونیاک به طور جزئی‌تری مورد بررسی قرار می‌گیرند و به جایگاه تولید ایران در مقایسه با تولید جهانی و منطقه‌ی خاورمیانه توجه ویژه‌ای می‌شود. این بخش گزارش از داده‌های گمرک برای بررسی روندهای صادراتی پتروشیمی در بازه‌ی سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۱ یاری گرفته است. صادرات پتروشیمی ایران در بازه‌ی ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۱ با رشد مرکب سالانه ۳٪ افزایش یافته و بدین ترتیب ارزش صادرات ایران در سال ۱۴۰۱ به ۱۲٫‍۱‍میلیارد دلار رسیده است. پنج کشور چین، ترکیه، هند، امارات و عراق در سال ۱۴۰۱ به ترتیب مقاصد حدود ۸۰٪ و ۸۳٪ از ارزش و حجم صادرات پتروشیمی ایران بوده‌اند. در سال ۱۴۰۰ دو منطقه‌ی عسلویه و ماهشهر میزبان ۸۰٪ از ظرفیت تولید پتروشیمی ایران بوده‌اند. بر پایه‌ی رده‌بندی سازمان مدیریت صنعتی از ۵۰۰ شرکت برتر ایران، پنج بازیگر برتر صنعت پتروشیمی ایران عبارتند‌ از شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس، شرکت پتروشیمی نوری، شرکت پتروشیمی بندر امام، شرکت گروه گسترش نفت و گاز پارسیان و شرکت سرمایه‌گذاری نفت، گاز و پتروشیمی تأمین. لازم به ذکر است که دو شرکت پتروشیمی نوری و بندر امام از زیرمجموعه‌های هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس، بزرگترین هلدینگ پتروشیمی کشور، به شمار می‌آیند.

گزارش صنعت خودرو ایران ۱۴۰۳

آمارها و روندهای کلی صنعت، صادرات و بازیگران برتر

در میان بخش‌های اصلی تولید ناخالص داخلی، بین سال‌های ۱۴۰۱-۱۳۹۰، بیشترین نرخ رشد مرکب سالانه به ترتیب مربوط به خدمات (۴٪)، کشاورزی (۲٪)، صنعت و معدن (۱٪) بوده و نفت و گاز با نرخ ۴٪- افت داشته است. در سال ۱۳۹۹، صنعت خودروسازی ایران ۳٪ از کل بنگاه‌های صنعتی را به خود اختصاص داده و ۶.۷٪ در ارزش تولید سهم داشته است. ایران در سال ۱۴۰۱ در بین ۱۶ کشور برتر از نظر میزان تولید خودرو قرار گرفت. در حال حاضر تولید خودرو نزدیک به سطح تولید در سال ۱۳۹۵ است و خودروهای سواری به عنوان خودروهای غالب ۸۸٪ از کل تولید را در سال ۱۴۰۱ تشکیل می‌دهند که در مقایسه با جهان سهم به نسبت بالاتری از سبد کل تولید را دارند. بین سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۱، تولید خودروهای سواری دچار نوساناتی شد و از سال ۱۳۹۸ نشانه‌هایی از بهبود را نشان داد. تقریبا نیمی از خانواده‌های ایرانی خودرو شخصی ندارند که نشان‌دهنده کمبود قابل‌توجه خودرو است. حجم صادرات خودرو ایران با نرخ رشد مرکب سالانه ۱٪ افزایش یافته در حالی‌که ارزش صادرات ۴٪ در سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۱ کاهش داشته که نشان‌دهنده قیمت‌های پایین‌تر یا فروش کالاهای باارزش کمتر است. عراق با خرید ۳۴.۶ میلیون دلار محصول در سال ۱۴۰۱ که ۳۰٪ ارزش کل صادرات را شامل می‌شود، مقصد اصلی صادرات خودرویی ایران بوده است. سبد صادراتی ایران در سال ۱۴۰۱ تحول شگرفی داشته است: در حالی‌که سهم ونزوئلا از ارزش صادرات سال ۱۴۰۰ حدود ۱٪ بوده، در سال ۱۴۰۱ به ۲۴٪ رسیده است. بر اساس IMI-500 (نسخه ۱۴۰۱) چهار بازیگر برتر صنعت خودرو عبارتند از: (۱) ایران خودرو، (۲) سایپا، (۳) ایران خودرو دیزل و (۴) بهمن. خودروسازانی که تولیدات کمتری دارند، نرخ رشد بسیار بالاتری دارند که نشان‌دهنده بازیگران نوظهور جدید و رقابت بالاتر در سال‌های آتی صنعت خودرو است.

گزارش صنعت کشاورزی ایران ۱۴۰۳

آمارها و روندهای کلی صنعت، صادرات و بازیگران برتر

در میان بخش‌های اصلی تولید ناخالص داخلی، بین سال‌های ۱۴۰۱-۱۳۹۰، بیشترین نرخ رشد مرکب سالانه به ترتیب مربوط به خدمات (۴٪)، کشاورزی (۲٪)، صنعت و معدن (۱٪) بوده و نفت و گاز با نرخ ۴٪- افت داشته است. ۱۵٪ اشتغال و ۱۳٪ تولید ناخالص ملی ایران، در سال ۱۴۰۱ به کشاورزی اختصاص دارد. در این گزارش، محصولات کشاورزی در سه گروه تولیدات گیاهی، حیوانات زنده و محصولات حیوانی و چوب و تولیدات چوبی تقسیم می‌شوند. گروه سبزیجات شامل تمام محصولات روییدنی است که در سه زیربخش محصولات مزرعه، باغ و گلخانه طبقه‌بندی می‌شود. محصولات اصلی کشاورزی شامل غلات، تولیدات صنعتی، سبزیجات، محصولات جالیزی و گیاهان علوفه‌ای می‌شود. در بازه‌ی زمانی ۱۳۸۹ تا ۱۴۰۱، حجم تولید محصولات کشاورزی ایران، با نرخ رشد مرکب سالانه سه درصد، رشد کرده و به ۱۱۱ میلیون تن رسیده که ۷۸٪ آن مربوط به محصولات زراعی است. محصولات حیوانی در این گزارش، شامل گروه‌های: ۱- مرغ و ماکیان، ۲- گاو، گوساله و گاومیش، ۳- بز و گوسفند، ۴- ماهی و شیلات می‌شود. گاو صنعتی و محلی، بیش از ۹۶٪ از شیر و ۵۴٪ از گوشت ایران را تامین می‌کنند. در میان ۵ محصول پروتئینی ‌برتر، محصولات غیرگوشتی بر محصولات پروتئینی حیوانی (شیر ۱۱ میلیون تن) برتری عددی دارند.

گزارش صنعت داروسازی ایران ۱۴۰۳

آمارها و روندهای کلی صنعت، صادرات و بازیگران برتر

در میان بخش‌های اصلی تولید ناخالص داخلی، بین سال‌های ۱۳۹۰-۱۴۰۱، بیشترین نرخ رشد مرکب سالانه به ترتیب مربوط به خدمات (۴٪)، کشاورزی (۲٪)، صنعت و معدن (۱٪) بوده و نفت‌وگاز با نرخ ۴٪- افت داشته است. در سال 1399، صنعت داروسازی ایران با داشتن ۳۴۷ بنگاه صنعتی، ۴۱,۰۰۰ نیروی کار و ۳۲۰ میلیون دلار سرمایه‌گذاری، موفق به تولید محصولاتی به ارزش ۱.۸ میلیارد دلار و خلق ارزشی معادل ۹۴۰ میلیون دلار گردید. ۱۱نسبت ارزش افزوده به تولید در صنعت داروسازی ایران در مقایسه با کل صنایع کشور، حدود ۵۰% است که بالاتر از میانگین کل صنایع (%۳۰) است. با وجود ارزش افزوده بالا نسبت به تولید و سودآوری زیاد محصولات نسبت به سرمایه‌گذاری، ارزش تولید این صنعت از سال ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۹ با کاهش ۲۶% روبرو بوده و ارزش افزوده آن نیز در این دوره ۱۴% کاهش یافته است. تعداد کارکنان و کارگاه‌های تولیدی در صنعت دارو  ایران از سال ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۹ با رشد ۵۰% روبرو بوده است که نشان‌دهنده تقاضای بالای نیروی کار در این صنعت است. سهم داروهای وارداتی از داروهای مصرفی در بازار ایران، ۱٪ است و ۱۳% از ارزش بازار دارو را تشکیل می‌دهد که نشان‌دهنده اختلاف قیمت قابل توجه بین داروهای تولید داخل و وارداتی است. برخلاف بسیاری از صنایع که علی‌رغم افزایش حجم صادرات، ارزش صادرات کاهش یافته، در صنعت دارویی، با وجود کاهش حجم صادرات، ارزش صادرات افزایش یافته که این امر می‌تواند نشان‌دهنده افزایش قیمت دارو یا تولید داروهای با ارزش‌تر باشد. در سال ۱۴۰۱، سوریه مقصد اصلی صادرات ایران بوده است، ۳۷٪ از ارزش کل صادرات را به خود اختصاص داده در حالی که تنها ۲٪ از کل حجم صادرات را داشته است. سوریه مقصد صادرات نسبتا گران‌قیمت ایران بوده است؛ سهم ارزش صادرات به سوریه همواره بالای ۱۰٪ بوده‌ در حالی که سهم آن از کل حجم صادرات کمتر از ۳٪ بوده است. از سال ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۲، ارزش صادرات به آلمان نوسان داشته در حالی که حجم صادرات تغییر قابل توجهی نکرده است. ایتالیا مقصد جدیدی برای صادرات دارو و تجهیزات پزشکی ایران است. از سال ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۱، حجم صادرات دارو ۴۲٪ کاهش یافته، در حالی که ارزش آن تغییر قابل توجهی نداشته که حکایت از صادرات محصولات دارویی با ارزش بیش‌تر توسط ایران دارد. در سال ۱۴۰۱، ارزش صادرات تجهیزات پزشکی به دلیل افزایش قابل توجه صادرات دستگاه‌های اشعه ایکس و سایر تجهیزات پرتوی در این دوره، ۳۴۸٪ رشد کرده است. بر اساس رتبه‌بندی IMI-500، از میان شرکت‌های تولیدکننده دارو، شرکت‌های عبیدی، کوثر و قاضی و از میان شرکت‌های پخش دارو، 3 بازیگر برتر فعال در صنعت تولید و شرکت‌های دارو پخش، هجرت و اکسیر برای بررسی‌های بیشتر انتخاب شده‌اند.

گزارش صنعت لوازم خانگی ایران ۱۴۰۳

آمارها و روندهای کلی صنعت، صادرات و بازیگران برتر

در میان بخش‌های اصلی تولید ناخالص داخلی، بین سال‌های ۱۳۹۰-۱۴۰۱، بیشترین نرخ رشد مرکب سالانه به ترتیب مربوط به خدمات (۴٪)، کشاورزی (۲٪)، صنعت و معدن (۱٪) بوده و نفت‌وگاز با نرخ ۴٪- افت داشته است. صنعت لوازم خانگی ایران در طول دهه گذشته فراز و نشیب‌های قابل توجهی را تجربه کرده؛ به طوری که متغیرهایی مانند تعداد بنگاه‌های صنعتی، ارزش تولید و ارزش افزوده به‌جز بخش سرمایه‌گذاری، تقریباً مشابه با مقادیر آن‌ها در پایان سال ۱۳۹۰ باقی مانده است. سرمایه‌گذاری در این صنعت از سال ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ رشد قابل توجهی داشته و تا پایان سال ۱۳۹۹ به ۲.۵ برابر میزان آن در پایان سال ۱۳۹۰ رسیده است. واردات لوازم خانگی به ایران در سال ۱۳۹۷ ممنوع شد. تاثیر محدودیت‌های واردات را می‌توان در شکل‌گیری سرمایه در صنعت لوازم خانگی و افزایش مستمر تولید در سال‌های اخیر (۱۳۹۷ تا ۱۴۰۱) مشاهده کرد. تولید لوازم خانگی برقی اصلی از جمله تلویزیون، یخچال و فریزر، ماشین لباسشویی و کولرهای آبی، در سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۱ رشد قابل توجهی داشته؛ در این مدت، تولید تلویزیون %138، تولید یخچال و فریزر %108، تولید ماشین لباسشویی %200 و تولید کولر آبی %11 افزایش یافته است. ارزش صادرات لوازم خانگی ایرانی از سال ۱۳۹۷ با افزایش چشمگیری مواجه شده، اما با توجه به جهش بزرگ‌تر در حجم صادرات، می‌توان نتیجه گرفت که ارزش واحد صادراتی لوازم خانگی به نسبت کاهش داشته است. مقصد اصلی صادرات لوازم خانگی ایران، عراق است که بیش از %50 از کل ارزش صادرات را به خود اختصاص داده؛ علاوه بر این، سهم صادرات به کشورهایی مانند ترکیه، امارات متحده عربی و آذربایجان نیز در دوره مذکور افزایش یافته است. پس از کاهش ارزش صادرات لوازم خانگی اصلی (شامل یخچال و فریزر، تلویزیون، لباسشویی و کولر آبی) در سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹، رشدی معادل ۸۸٪ در سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۱ ثبت شده، درحالی که حجم صادرات این گروه تنها ۵۳٪ افزایش یافته است. بر اساس رتبه بندی IMI-500 (نسخه ۱۴۰۱)، شرکت‌های (۱) انتخاب الکترونیک، (۲) پارس توشه، (۳) مادیران از جمله تولیدکنندگان لوازم خانگی در ایران هستند که در این گزارش انتخاب و تحلیل شده‌اند.

بیشتر