درباره گزارش
گزارشهای صنعت از اوایل قرن بیستم توسط تشکلها، شرکتهای تحقیقاتی و انجمنهای صنوف مختلف تجاری، با هدف گرداوری دادههای معتبر و ارائهی رهیافتهای مبتنی بر داده، به عنوان رکن اصلی تصمیمگیری آگاهانه کسبوکارها تدوین شدهاند.
کارکرد گزارشهای صنعت به مرور زمان تکامل یافتهاست؛ گزارشهای تهیه شده توسط شرکتهای مشاوره مدیریت پیشگام مانند مکنزی، گروه مشاوره بوستون و بین، به عنوان مرجع هر صنعت برای دادههای دقیق و تجربههای عملیاتی هستند و به نحوی نبض صنعت را به دقت نشان میدهند.
مجموعه گزارشهای صنعتسنج، فصل تجمیعی از دادههای هر صنعت از مراکز اصلی انتشار دادههای مربوط به آن صنعت است. اولین سری این گزارشها، به ارائهی اجمالی هفت صنعت کلیدی ایران میپردازد و شامل چهار بخش اساسی است: (۱) نگاهی به اقتصاد کلان ایران، (۲) آمارها و روندهای کلی صنعت، (۳) آمار صادرات و (۴) بازیگران برتر.
برای دانلود متن کامل گزارش کلیک کنید.
نگاهی به اقتصاد کلان ایران
سهم بخش کشاورزی و صنایع (به جز نفت و گاز) از تولید ناخالص داخلی، طی سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۱ به ترتیب در حدود ۶٪ و ۲۵٪ ثابت باقی مانده است و در همین دوره، بخش خدمات ایران با نرخ رشد مرکب سالانه ۳.۵٪ افزایش یافت، در حالی که نفت و گاز با نرخ رشد مرکب سالانه ۳.۸٪ کاهش یافت و سهم خدمات را به نیمی از تولید ناخالص داخلی تبدیل کرد. پس از سال ۱۳۹۹، اقتصاد ایران توانست اندکی رشد یابد که بار اصلی آن (۶۲٪) مربوط به رشد در بخش خدمات بوده است.
در میان بخشهای اصلی تولید ناخالص داخلی، بین سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۱، بیشترین نرخ رشد مرکب سالانه به ترتیب مربوط به خدمات (۴٪)، کشاورزی (۲٪)، صنعت و معدن (۱٪) بوده و نفت و گاز با نرخ ۴٪- افت داشته است.
واسطهگریهای مالی، حملونقل و مستغلات پیشبرندههای اصلی رشد بخش خدمات بودهاند که به احتمال زیاد به دلیل در امان بودن از نوسانات بینالمللی و همچنین رشد بالای اقتصاد دیجیتال بوده است.
بین سالهای ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۱، حجم کل صادرات غیرنفتی ایران با نرخ رشد مرکب سالانه ۱٪ افزایش یافته ولی در همین زمان ارزش کل صادرات با نرخ ۵٪ رشد کرده است.
آمارها و روندهای کلی غذا و نوشیدنی
صنعت غذا و نوشیدنی در سال ۱۳۹۹، ۱۸٪ از کل نیروی کار صنعتی را به خود اختصاص داده و با سهم ۱۰٪ از ارزش تولید، ۱۰٪ از سرمایهگذاری کل تولید صنعتی را تشکیل داده است.
در طول دورهی ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۹، الگوی کلی سرمایهگذاری افزایشی بوده و با نرخ رشد مرکب سالانه ۸٪ افزایش یافته است.
برای بررسی جزئیتر صنعت غذا و نوشیدنی، لازم است مروری بر تقسیمبندی ISIC این صنعت که مرکز آمار از آن استفاده میکند داشته باشیم؛
صادرات غذا و نوشیدنی
در یک نگاه کلی صادرات غذا و نوشیدنی طی سالهای ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۱ با افت در حجم و ارزش مواجه بوده و نرخ افت بیشتر ارزش صادرات (۱۵٪) نمایانگر کاهش نسبی قیمت واحد کالای صادراتی این صنعت است.
شش کشور بهطور تجمعی حدود ۸۰٪ از ارزش کل صادرات غذا و نوشیدنی ایران و ۸۲٪ از حجم آن در سال ۱۴۰۱ را تشکیل میدهند: عراق، افغانستان، ترکیه، پاکستان، روسیه و ترکمنستان.
در سال ۱۴۰۱، عراق به عنوان مقصد اصلی صادرات ایران بود و با خرید ۳۹٪ از حجم کل صادرات ایران، ۴۳٪ از کل ارزش صادرات غذا و نوشیدنی ایران را تشکیل میدهد که نشاندهنده ارزش به نسبت بالاتر محصولات صادراتی غذا و نوشیدنی ایران به این کشور است.
عراق و افغانستان در سال ۱۳۹۷ بازارهای جذابی برای صنعت غذا و نوشیدنی بودند و با کاهش صادرات به این دو مقصد اصلی، کل صادارت این صنعت در فاصله ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۱ کاهش یافته است.
کاهش قابلتوجه در صادرات به عراق، از ۰.۹ میلیارد دلار در سال ۱۳۹۷ به ۰.۴ میلیارد دلار در سال ۱۴۰۱، علت اصلی کاهش صادرات غذا و نوشیدنی ایران از سال ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۱ بوده است. در جای دوم، کاهش صادرات به افغانستان پس از سال ۱۴۰۰، عمدتاً به دلیل نوسانات سیاسی، به طور قابل توجهی به کاهش صادرات کمک کرده است.
بازیگران برتر غذا و نوشیدنی
موسسه مدیریت صنعتی (IMI) رتبهبندی شرکتهای برتر ایران را از سال ۱۳۷۷ آغاز کرده و آخرین نسخهی آن در دی ماه ۱۴۰۲ منتشر شده که به عملکرد سال ۱۴۰۱ میپردازد.
هدف اصلی از تدوین رتبهبندی IMI1500 تعیین و رتبهبندی میزان مشارکت شرکتها در اقتصاد ملی، به منظور ارتقای شفافیت و رقابت در محیط کسبوکار و بهطور کلی ارتقای جایگاه بنگاههای ایرانی است. این مقایسه و رتبهبندی بر اساس اطلاعات مالی منتشرشده در صورتهای مالی شرکتهاست.
اثربخشی اقتصادی فعالیت یک شرکت در سطح ملی با حجم فروش آن ارتباط مستقیم دارد. موسسه مدیریت صنعتی با در نظر گرفتن هفت دسته شاخص اصلی، که هر کدام شامل شاخصهای دقیق و خاصی هستند، به رتبهبندی شرکتها میپردازد:
براساس IMI-500 (نسخه ۱۴۰۱)، سه شرکت برتر در صنعت غذا و نوشیدنی در میان شرکتهای برتر ایرانی عبارتند از کورش، آزادگان و مینو که سهامدار اصلی مینو، شرکت آزادگان است.
